20.03.2018 / Barajlardaki Tehlike Zebra Midyesi: Türkiye, Susuz Kalma Riskiyle Karşı Karşıya
Dünyanın en istilacı midyelerinden zebra midyeleri, son 10 yılda Türkiye’de de denizleri ve tatlı suları istila etmeye başladı.
Türkiye’de ilk olarak 1987 yılında Hatay’ın Asi ırmağında görülen ve son 10 yılda kontrolsüz bir şekilde yayılan zebra midyeleri, şehirleri susuz bırakabilecek kadar büyük bir tehlike.
Boyları 1 ile 5 santimetre arası olan bu midyeler, üzerlerindeki iplikçilerle tutunabildikleri canlı-cansız her şeye yapışıyor ve kendi türleriyle birlikte koloni halinde yaşıyor.
Dünyanın en istilacı midyeleri arasında gösterilen zebra midyelerinin dişileri yılda 1 milyon, hayatı boyunca da 5 milyonun üzerinde yumurta bırakıyor. Suyun geçtiği her sızıntıya ulaşıyor.
Doğal ekosistemde sorun yaratmayan bu midyeler, içme suyu tesisleri, hidroelektrik santralları ve baraj göllerinde büyük sorun yaratıyor. Uzmanlar, Türkiye’nin dört bir yanındaki içme-sulama kaynaklarına yayılmış bu midyelere karşı sistematik önlemler alınmazsa, bazı şehirlerin susuz kalma riski altında olduğunu söylüyor.
2005’ten Beri Sorun Büyüyor
“Devlet Su İşleri”nin (DSİ) 2005 yılında hazırladığı rapora göre, zebra midyelerinin toplam 27 doğal göl, HES ve baraj gölüne yayıldığı tespit edildi. Eski “DSİ” yöneticisi ve “Hidropolitik Akademi” Başkanı Dursun Yıldız, Türkiye’de baraj gölü ve HES’lerin yapımına hızla devam edildiğine dikkat çekti ve uyardı: “Zebra midye tehdidi hızla artacak ve yayıldıktan sonra önlem alınması zor ve ekonomik olarak çok pahalı olacak.” Amerika, bu midyelerle savaşmak için yılda neredeyse 5 milyar dolar harcıyor.
“Eskişehir Osmangazi Üniversitesi Biyoloji Bölümü Hidrobiyoloji Anabilim Dalı” Başkanı Prof. Dr. Naime Arslan, bu midye türünün özellikle HES’lere ve baraj göllerine çok büyük zararlar verdiğini söyledi. “Bir barajın ömrü 150 yıldır, örneğin, zebra midyesi bulaştığında ömrü yarı yarıya düşer” diyen Arslan, larvaların büyümeden sudan toplanmasının popülasyonu yarı yarıya azaltabileceğini belirtti.
Diğer canlıların yaşam alanını daraltan ve besinlerini tüketen zebra midyeleri, yavru balıkların hayatta kalma şansını düşürerek, balık çeşitliliğini de azaltıyor.
2011’de Şanlıurfa’da arıtma tesisleri ile su tünelleri arasındaki 1.5 kilometrelik boru hattında görev yapan eski “DSİ Genel Müdürlüğü İşletme ve Bakım Dairesi” Başkan Yardımcısı Seyit Aksu “Pompa istasyonu tanklarını açtığımız zaman yarısına kadar zebra midyesiyle dolmuştu” dedi.
Başkent Tehlikede
Ankara’nın suyunu sağlayan en önemli kaynaklardan “Kesikköprü Barajı”nın midye istilası altında olduğunu belirten Aksu “O boruların içinin tamamen tıkanma riski de var. Komple tıkanırsa Ankara’ya su alamazlar” dedi.
“Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi Su Ürünleri Fakültesi Su Ürünleri Yetiştiriciliği Bölümü” öğretim üyesi Doç. Dr. Ertan Ercan, bazı balık türlerinin bu midyeleri yediğini, fakat bunların midyeleri yok etmenin yanı sıra ekonomik değeri olan başka canlılara da zarar verebileceğini belirtti. Ercan’a göre en ideal yöntem ozon gazının yakıcı özelliği kullanılarak bu midyeleri temizlemek.
Aydınlık Gazetesi - 20.03.2018, Salı
20.03.2018
